make from

- kraty więzienne the prison bars

- kuta krata ogrodzenia a wrought-iron fence

- założyć kraty w oknach to fit bars to the windows

- weranda obudowana zieloną kratą a porch enclosed by a green grill(e)

- sukienka/koc w kratę a check a. checked dress/blanket

- szalik w czerwoną kratę a red check a. checked scarf

- co chcesz sobie uszyć z tej kraty? what are you going to make from this check?

- spódnica z wełnianej kraty a check wool skirt

- kupiła czarno-białą kratę na kostium she bought some black and white checked material a. fabric for a suit

- □ krata ogrodnicza Ogr. trellis U; trelliswork

- szkocka krata (wzór) tartan, plaid US

■ za kratami pot. to be behind bars pot.

- dostać się a. trafić za kraty pot. to end up a. wind up behind bars pot.

- pójść za kraty pot. to go to prison

- śnieg odbija część promieni słonecznych snow reflects some of the sun’s rays

- ich twarze odbite w tafli wody their faces reflected a. mirrored on (the surface of) water

- lustro odbiło jego podobiznę the mirror reflected his image

- odbić pieczęć na dokumencie to stamp a document, to impress a document with a stamp a. seal

- maszyna, która odbija kolorowy wzór na koszulkach a machine which prints a coloured pattern on T-shirts

- ślad dłoni odbity w glinie/na piasku an impression of a hand in clay/sand

- odbić dokument/stronę na ksero(kopiarce) to xerox® a. photocopy a document/page

- ulotki odbijane na powielaczu leaflets printed on a. produced by a duplicating machine

- najlepsza przyjaciółka odbiła mi chłopaka my best friend has taken my boyfriend away from me

- brat odbił mi dziewczynę w tańcu my brother cut in while I was dancing with a girl

- wskoczyła do pontonu i pośpiesznie odbiła od brzegu she jumped into a dingy and hurriedly pushed off

- nasz statek odbił/odbiliśmy od przystani o zachodzie słońca our ship/we set sail and left the haven at sunset

- odbijać na kimś swoje niepowodzenia a. porażki to take out one’s frustration on sb

- od głównej drogi odbiliśmy w prawo we turned off the main road to the right

- ulica, przy której mieszkam, odbija od drogi przelotowej the street where I live branches off the main road a. through route

- kilka owiec odbiło od stada a few sheep strayed from the flock

- jej twarz odbiła się w lustrze her face was reflected in the mirror

- na jej twarzy odbiło się zadowolenie her face showed satisfaction

- kamień odbił się od ziemi/ściany i uderzył go w nogę a stone bounced off the ground/wall and hit his leg

- piłka odbiła się od słupka i wpadła do bramki the ball rebounded from a post and landed in the goal

- chłopak/pies odbił się od ziemi i skoczył w kierunku piłki the boy/dog leapt from the ground and jumped towards the ball

- kot odbił się tylnymi łapkami i wskoczył na parapet the cat used its hind legs to spring onto the window sill

- na piasku odbił się ślad stopy a footprint was impressed in the sand

- taki tryb życia odbija się na zdrowiu such a lifestyle affects one’s health

- sytuacja na rynku odbija się pozytywnie/negatywnie na nastrojach społeczeństwa the economic situation adversely/favourably affects public opinion

- na wycieczce odbił od grupy i zabłądził during the excursion he wandered away from the group and got lost

- straciliśmy mnóstwo czasu, ale odbijemy to sobie we’ve lost a lot of time, but we’ll make up for it

- musiał odbić sobie na sprzedaży zboża to, co stracił na mleku he had to make up a. compensate for the losses in the milk sales by making gains in grain sales

- sos zrobiony z oliwy, miodu i wina a sauce made of olive oil, honey and wine

- szalik zrobiony z jedwabiu a scarf made from a. of silk

- zrobić sweter/czapkę na drutach to knit a jumper/cap

- zrobić zdjęcie a. fotografię to take a picture a. photo(graph)

- zrobić gniazdo to make a. build a nest

- zrobiłam ci parę kanapek i filiżankę kawy I’ve made some sandwiches and a cup of coffee for you ⇒ robić

- zrobić kilka kroków to take a few steps

- zrobić opatrunek to put on a dressing

- zrobić komuś zastrzyk to give sb an injection

- zrobić wiosenne/gruntowne porządki to do the spring/some thorough cleaning

- zrób porządek w swoim pokoju clean up a. tidy up your room

- doktor mówi, że muszę zrobić badania krwi/prześwietlenie płuc the doctor says I need to have a. do a blood test/a lung X-ray

- zrobić karierę to have a (successful) career

- zrobić pieniądze/majątek to make money/a fortune

- zrobił miliony na handlu bronią he’s made millions from arms trading

- zrobić magisterium/doktorat to do a degree/PhD

- zrobić na kimś wrażenie to make an impression on sb, to impress sb

- jakie on zrobił na tobie wrażenie? what’s your impression of him?

- zrobić siusiu/kupę pot. to have a pee/do a poo pot.

- mały zrobił siusiu do łóżeczka the little one’s wet the bed pot.

- czy coś źle zrobiłem? have I done something wrong?

- nie zrobiła niczego złego she hasn’t done anything wrong

- zrobię dla ciebie wszystko I’ll do everything I can for you

- nie mogłem nic dla niej zrobić there was nothing I could do for her

- zrobię wszystko, co w mojej mocy, aby… I’ll do everything within my power to…

- świetnie to zrobiłeś you’ve done very well, you’ve done a great job

- chciał pójść spać, ale tego nie zrobił he wanted to go to bed, but didn’t

- co mam zrobić z tą kartką/torbą? what should I do with this note/bag?

- trzeba coś zrobić z niepunktualną komunikacją miejską something must be done about the unreliable city transport ⇒ robić

- zrobić komuś przykrość to hurt a. upset sb

- tato zrobił mi awanturę o bałagan w kuchni Dad gave me a rollicking for making a mess in the kitchen ⇒ robić

- zróbmy sobie ognisko let’s have a bonfire ⇒ robić

- zrobić sobie oczy/usta to do one’s eyes/lips

- zrobiła sobie włosy na blond she dyed her hair blond

- zrobić sobie jeszcze paznokcie pot. to do one’s nails as well ⇒ robić

- dobrze zrobiłeś, odrzucając tę ofertę you did well to reject the offer

- źle zrobiła, dając mu pieniądze she was wrong to give him money

- najlepiej zrobisz, jeśli sobie pójdziesz it’ll be best if you leave ⇒ robić

- napij się, to ci dobrze zrobi have a drink, it’ll do you good

- rejs źle mu zrobił the voyage wasn’t good for him ⇒ robić

- zrobić z kogoś bandytę/bohatera to make a criminal/hero out of sb

- zrobić z kogoś głupca to make a fool (out) of sb

- zrobił z siebie pośmiewisko he made a laughing stock of himself ⇒ robić

- zrobiłem się głodny I got hungry

- zrobił się z niego postawny mężczyzna he’s grown into quite a man

- jabłka zrobiły się czerwone the apples turned red

- z robaków zrobiły się muchy the maggots turned into flies

- ze sprzeczki zrobiła się awantura the argument turned into a big row

- co się z niego/niej zrobiło! what’s happened to him/her? ⇒ robić się

- zrobiła się późna godzina it had grown late ⇒ robić się

- zrobiły mu się wrzody/odleżyny he’s developed an ulcer/bedsores

- na ścieżce zrobiła się kałuża there was a puddle a. a puddle had formed on the path

- w autobusie/na ulicy zrobił się tłok the bus/street had become crowded ⇒ robić się

- zrobiła się na Chinkę she made herself up to look like a Chinese

- zrobiła się na bóstwo a. piękność she was dressed to kill a. done up to the nines pot. ⇒ robić się

- niedługo zrobi się ładnie we’ll soon have some sunny weather

- w pokoju zrobiło się cicho/gwarno the room got a. went quiet/got a. grew noisy

- w pokoju zrobiło się duszno the room got a. became stuffy, it got a. became stuffy in the room

- głupio mi/jej się zrobiło I/she felt embarrassed

- jeśli jemu/jej zrobi się niedobrze/gorąco… if he/she feels sick/hot…

- zrobiło mi się go żal I felt sorry for him

- nagle zrobiło mu/jej się ciemno w oczach a. przed oczami he/she suddenly felt faint

■ nie mieć co ze sobą zrobić to have nothing to do

- zrobić coś z niczego to make something out of nothing

- zrobić dobry początek to start off on the right foot, to get off to a good start

- zrobić swoje to do one’s share a. bit

- zrobić z kimś porządek to take sb in hand

- zrobić z kogoś człowieka to make a decent human being out of sb

- co nam zrobią, jeśli nie przyjdziemy nothing will happen if we don’t show up

- co z nim/tobą zrobić he’s/you’re a hopeless case

- co ja zrobię? what can I do?

- co ja bez ciebie/niej zrobię? what will I do without you/her?

- koniec rozmowy/zebrania the end of a conversation/meeting

- koniec wojny the end of the war

- koniec świata the end of the world

- koniec roku szkolnego the end of the school year

- koniec meczu the end of the game a. match, full time

- dzwonek oznajmił koniec lekcji the bell went a. sounded for the end of the lesson

- na dzisiaj koniec that’s it a. all for today

- zaraz koniec pracy we’ll be finishing work in a bit

- widać już koniec pracy the work’s a. the job’s almost done a. finished

- przeczuwam marny koniec tego przedsięwzięcia przen. I feel this undertaking will come to a sorry end

- zachować najlepsze na koniec to keep a. save the best till a. for last

- to jeszcze nie koniec naszych kłopotów that’s not the end of our troubles

- dobiec końca to come to an end

- lato dobiega końca the summer is coming to an end

- podróż dobiegała końca the journey was drawing to an end a. nearing its end, the journey was almost over

- zebranie dobiegło końca the meeting came to an end a. to a close

- wojna dobiegła końca the war was at an end

- mieć się ku końcowi to be drawing to an end a. a close

- wojna miała się ku końcowi the war was nearing its a. drawing to an end

- bez końca endlessly

- ona mówi bez końca she never stops talking

- opowiadał bez końca tę samą historię he repeated the same story over and over (again)

- naprzykrzał jej się bez końca he kept pestering her all the time

- i tak bez końca and so on ad infinitum

- ciągnąć się bez końca to go a. drag on endlessly a. for ever

- zebranie ciągnęło się bez końca the meeting (just) went on and on

- budowa autostrady ciągnie się bez końca the construction of the motorway is taking forever

- ocean ciągnął się bez końca the ocean stretched out endlessly

- trwać bez końca to last a. take forever

- ukończyć coś do końca roku/miesiąca to have finished a. completed sth by the end of the year/month

- zostaliśmy do samego końca we stayed to the very end

- doprowadzić coś do końca to bring sth to a (successful) conclusion

- do końca świata until a. till the end of time

- do końca życia a. swoich dni to a. until one’s dying day, to the end of one’s days

- walczyć do końca to fight to the end a. the finish a. the last

- walczyć do samego końca to fight to the bitter end

- od dziś koniec z paleniem as from today, no more smoking! a. it’s goodbye to smoking!

- koniec z nami! we’ve had it now! GB pot.; we’re done for (now)!

- to już koniec! that’s the end!; that’s done it! pot.

- i (na tym) koniec (and) that’s final, (and) that’s that a. flat GB

- nie wyjdę za Marka i koniec! I will not marry Mark and that’s final!

- koniec (i) kropka that’s the end of it, full stop GB, period US

- nie pójdziesz, koniec i kropka you can’t go and that’s the end of it!; you can’t go, full stop!

- koniec końców a. końcem pot. (wreszcie) in the end; (w końcu, ostatecznie) after all

- koniec końców stanęło na tym, że... in the end a. eventually it was decided that…

- koniec końców, prawo do prywatności musi być respektowane after all, the right to privacy must be respected

- na koniec (wreszcie) in the end, finally; (na zakończenie) finally, lastly

- na koniec warto zauważyć, że... finally it is worth noting that...

- na końcu at the end, last (of all)

- na przyjęcie przyszedł na końcu he was the last to arrive at the party

- na samym końcu at the very end, last of all

- pod koniec at a. toward(s) a. near the end

- pod koniec maja/roku/XV wieku toward(s) the end of May/the year/the fifteenth century

- pod koniec stulecia towards the end a. close of the century

- pod koniec życia at a. toward(s) the end of one’s life

- w końcu (wreszcie, nareszcie) in the end, finally; (ostatecznie) after all

- w końcu deszcz przestał padać it finally stopped raining

- ja zadecyduję, co kupimy, w końcu to moje pieniądze I’ll decide what we’re going to buy – after all, it’s my money

- z końcem at the end

- z końcem maja/roku at the end of May/the year

- zaskakujący koniec powieści/filmu the novel’s/film’s surprise ending a. surprising conclusion

- na końcu książki znajduje się indeks there’s an index at the back of the book

- na końcu listy at the end a. bottom of the list

- czytać książkę od końca to read a book from the end

- drugi koniec miasta the other a. far end of town a. the city

- na końcu ulicy at the end of the street

- na samym końcu ogrodu at the very a. extreme end of the garden

- gabinet dyrektora znajduje się na końcu korytarza the director’s office is at the end of the corridor

- pojechać na koniec świata to go to the ends of the earth

- od końca from the end

- trzeci od końca the third from the end

- od końca do końca a. z końca w koniec from end to end

- zwiedziłem Europę od końca do końca I’ve travelled the length and breadth of Europe

- okulary zjechały mu na koniec nosa his glasses slid to the end of his nose

- mieć coś na końcu języka to have sth on the tip of one’s tongue

- mam to na końcu języka I have it a. it’s on the tip of my tongue

- to koniec zapasów that’s the end of the supplies

- jego koniec jest bliski he is nearing his end

- czuł, że jego koniec jest bliski he felt the end was near

- pielęgnował matkę aż do końca he took care of mother until the end

- jeśli mnie wydasz, to ze mną koniec if you give me away, I’m finished a. done for pot.

■ do końca fully

- sprawa nie została do końca wyjaśniona the matter has never been fully explained

- nie do końca się (z tym) zgadzam I don’t entirely a. fully agree (with that)

- nie do końca rozumiem, o co ci chodzi I don’t quite get your meaning a. what you mean

- oklaskom nie było końca there was no end to the applause

- ich gadaniu nie było końca pot. they (just) jabbered a. yapped on endlessly pot.

- położyć czemuś koniec książk. to put an end a. a stop to sth

- wiązać koniec z końcem pot. to make (both) ends meet

- z trudem wiązać koniec z końcem to struggle to make ends meet

- z mojej pensji ledwo wiążę koniec z końcem with my salary, I barely make a. I can hardly make ends meet

- koniec świata! nie wzięłam paszportu! bloody hell! I’ve forgotten my passport! pot.

- koniec wieńczy dzieło przysł. the end crowns the work przysł.

- wszystko ma swój koniec przysł. there is an end to everything przysł.; all things (must) come to an end (some time) przysł.; (o dobrych rzeczach) all good things (must) come to an end przysł.

- każdy kij ma dwa końce przysł. it cuts both ways pot.; two can play at that game pot.

- dom drewniany/z cegły a wooden/brick house

- dom jednorodzinny a detached house

- musiał sprzedać dom rodzinny he had to sell the family house

- poszedł do domu he went home

- zostanę w domu I’ll stay at home

- przebywać poza domem to be away from home

- kręcić się po domu to hang around the flat/house

- pantofle/ubranie na po domu pot. indoor a. house shoes/clothes

- po domu zwykle nosiła dres she usually wore a tracksuit at home

- pochodzić z dobrego domu to come from a good home a. family

- młodzież ze szlacheckich domów young people from upper class families

- być bogatym z domu to come from a rich family

- dzieci wychowuje nie tylko dom it’s not only the home that contributes to a child’s upbringing

- w moim domu rodzinnym nie obchodziło się imienin in my family we didn’t celebrate name days

- postawić cały dom na nogi to wake up the whole house

- założyć dom to set up home a. house

- dom jest ważniejszy niż praca home is more important than work

- zajmować się domem to keep house

- prowadzić dom to run a. manage a household

- dom mody/wydawniczy/bankowy a fashion/publishing/banking house

- dom akademicki a hall of residence GB, a dormitory US

- dom maklerski a brokerage

- dom poprawczy a young offenders’ institution

- dom publiczny a brothel

- dom towarowy a department store

- dom dziecka a children’s home

- dom gry a gaming house, a casino

- dom kultury a community centre

- dom starców an old people’s home

- dom Habsburgów the house of Habsburg, the Habsburg dynasty

- dom Jagiellonów the Jagiellonian dynasty

- dom panujący the ruling house

- potomek królewskiego domu a descendant of a royal house

- z domu Kowalska née Kowalska

- zawsze pytano ją, jak nazywa się z domu people were always asking her what her maiden name was

- □ Biały Dom the White House

- Dom Boży książk. house of God

- dom bez klamek pot. madhouse pot.

- dom wariatów pot. (szpital psychiatryczny) madhouse pot., loony bin pot.; przen. (chaos) madhouse pot.; bedlam U

■ czuć się jak (u siebie) w domu to be a. feel at home

- czuj się jak u siebie w domu make yourself at home

- jestem/jesteśmy w domu! pot. now I/we get the picture! pot.

- gość w dom, Bóg w dom przysł. you’re very welcome

- wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej przysł. East, (or) West, home’s best przysł., there’s no place like home przysł.

* * *

* * *

Loc. i Voc. -u

1. (= mieszkanie, domownicy, rodzina) home; w domu at home, in the home; być w domu be (at) home, be in; być poza domem ( chwilowo) be out; ( na dłużej) be away (from home); iść do domu go home; nikogo nie ma w domu there's nobody home; u kogoś w domu at sb's house l. place.

2. (= budynek mieszkalny) house.

3. (= budynek) building.

4. (= gospodarstwo domowe) household.

5. (= ród, dynastia) house; kin, family; z domu Czartoryska ( przy podawaniu nazwiska rodowego) née Czartoryska; pochodzić z dobrego domu come from a good family.

6. ( w zwrotach) być panem we własnym domu be a master of l. in one's own house; pot. rule one's roost; ciasny, ale własny dom a small home, but your own; czuć się jak u siebie w domu be l. feel at home; czuj się jak u siebie w domu make yourself at home; czynić honory domu do the honors; dom i ogród handl. home and garden; dwa/trzy itd. domy dalej two/three, etc. doors down l. up l. over (the road); głowa domu head of the household; mieć cały dom na głowie have to run the house; (na) po domu ( o ubraniach) house, indoor; sukienka (na) po domu house dress; odprowadzać kogoś do domu walk sb home; nie ma jak w domu l. wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej east, west, home's best; home, sweet home; there's no place like home; no to jesteśmy w domu pot. przen. (= już wszystko w porządku) we're almost home, now we're cooking with gas, we're cool l. good; pan/pani domu master/lady of the house, host/hostess; postawić cały dom na nogi raise hell l. Cain; prowadzić otwarty dom keep open doors l. house; tęsknić za domem miss home; szklane domy glass houses; przen. castles in the air, pipe dream; wszystko dla domu handl. everything for the home; założyć dom set up house l. home; zarabiać na dom bring home the bacon; zaszyć się w domu lock o.s. (away) in one's house.

7. ( w złożeniach) Biały Dom polit. the White House; dom akademicki l. studencki uniw. dormitory, dorm; dom aukcyjny auction house; dom Boży l. modlitwy rel. house of God l. worship; dom dwurodzinny duplex (house); dom dziecka children's home; dom gry gambling house; dom kultury community center; dom maklerski fin. brokerage (house l. firm), broker; dom mody fashion house; dom opieki nursing home; dom otwarty open house; dom poprawczy reformatory, reform school; dom pogrzebowy funeral home; dom publiczny house of prostitution, brothel; dom rodzinny family home; dom starców old people's home; assisted living facility l. home; dom szeregowy bud. row house; ( w mieście) town house; dom towarowy handl. department store; dom wariatów mental hospital l. institution; t. przen. madhouse; dom wczasowy l. wypoczynkowy resort hotel; dom weselny wedding house; dom wycieczkowy lodge; drugi dom home away from home, second home.

- zrobić dwa kroki to przodu/do tyłu to take two steps forward/back

- stawiać duże/małe kroki to take big/small steps

- zbliżać się wielkimi krokami [osoba] to walk fast (do kogoś/czegoś toward(s) sb/sth); przen. [dzień, termin] to approach rapidly

- stawiać pierwsze kroki [dziecko] to take one’s first steps; przen. [firma, nauka] to be in its infancy

- stawiać pierwsze kroki jako polityk przen. to take one’s first steps in the world of politics

- usłyszeć czyjeś kroki to hear sb’s footsteps

- iść krok za krokiem to go step by step a. one step at a time

- robić coś krok za krokiem a. krok po kroku to do sth step by step a. one step at a time

- krok po kroku zdobyłem jej zaufanie little by little, I won her trust

- iść za kimś krok w krok to dog sb a. sb’s footsteps, to follow sb (about a. around everywhere)

- iść przy kimś krok w krok to walk in step with sb

- kierować swoje kroki do czegoś a. ku czemuś książk. to direct one’s steps toward(s) sth

- na każdym kroku a. co krok widać było ślady wojny the traces of war were visible at every turn

- ani kroku (dalej)! don’t move!

- iść szybkim/wolnym krokiem to walk at a fast/slow pace

- przyspieszyć/zwolnić kroku to speed up/slow down

- mieć sprężysty/żołnierski krok to walk with a springy/soldierly step

- dotrzymywać komuś/czemuś kroku to keep up with sb/sth także przen.

- równaj krok! (rozkaz wojskowy) get in step!

- krok defiladowy the goose-step

- iść krokiem defiladowym to (do the) goose-step

- uczyć się kroków walca/tanga to learn the steps of the waltz/tango

- mylić krok w tańcu to be a. dance out of step

- podjąć stosowne/stanowcze kroki to take appropriate/decisive steps

- skłonić kogoś do desperackiego kroku to induce sb to make a desperate move

- zdecydować się na ryzykowny krok to decide to make a risky move

- ważny krok w walce z terroryzmem a major step forward in the fight against terrorism

- uczynić krok ku zgodzie to take a step toward(s) reconciliation

- ktoś musi uczynić pierwszy krok someone has to take the first step

- krok wstecz w procesie pokojowym a step backward(s) in the peace process

- milowy krok a giant step

- to odkrycie było milowym krokiem w rozwoju współczesnej nauki this discovery was a giant step in the development of modern science

- znałem jej każdy krok I was aware of her every move

- to dwa kroki stąd it’s just around the corner; it’s just a hop, skip, and jump from here pot.

- jesteśmy o krok a. dzieli nas krok od zwycięstwa victory is just around the corner

- stąd już tylko krok do rewolucji from there its one step to revolution

- nie odstępować kogoś na krok to follow sb everywhere

- sprawa nie posunęła się nawet na a. o krok things have gone (absolutely) nowhere, things have not moved ahead at all

- on nie ustąpi ani na krok he won’t budge an inch

- być ciasnym w kroku [spodnie, bielizna] to be tight in the crotch

- spodnie cisną a. uwierają mnie w kroku my trousers are tight in the crotch

- □ krok łyżwowy Sport ski skating

* * *

* * *

1. (= stąpnięcie) step; ( ciężki) plod, tramp; (= sposób chodzenia) gait, walk; krok defiladowy parade step; niepewny krok unsteady gait; równać krok fall into step; dotrzymywać komuś kroku t. przen. keep pace with sb; chodzić za kimś krok w krok follow sb around, dog sb's footsteps; posuwać się krok za krokiem go step by step; przyspieszać/zwalniać kroku speed up/slow down; skierować dokądś swoje kroki turn one's steps somewhere; wlec się żółwim krokiem lag on l. move at a snail's pace; od miłości do nienawiści tylko jeden krok there's a thin line between love and hate; ani kroku dalej! freeze!, hold it right there!; nie idę ani kroku dalej! I'm not going l. moving a step further!

2. (= odcinek drogi) step; być o krok od be one step away from; co krok at every step, every step of the way; dwa kroki stąd within a stone's throw of here; nie ruszyć się ani na krok not to move a step; spotykać coś na każdym kroku l. co krok encounter sth at every step l. every step of the way; wielki/milowy krok naprzód/wstecz a great/enormous step forward/back.

3. (= działanie) step; desperacki/fałszywy krok desperate/false step; krok po kroku step by step; podjąć konieczne/pilne kroki take necessary/urgent steps; podjąć odpowiednie kroki (prawn.) take due steps; zrobić pierwszy krok take the first steps.

4. pot. ( część ubrania) crotch.

* * *

* * *

1. (= rozpoczynać) begin, start; zaczynać od nowa make a new start, start over; lit. start from anew; zaczynać życie od nowa make a new start in one's life; zaczynać od zera start from scratch; zacząć od powiedzenia... start by saying...; wcześnie zaczynać (karierę, działalność) start young, make an early start; zaczynać dzień od filiżanki herbaty start (off) the day with a cup of tea; zaczynać od końca (= robić coś niewłaściwie) put the cart before the horse.

2. (= wchodzić w początkowy etap czegoś) begin, start; zacząć coś robić begin l. start doing sth; zacząć od samego początku start at the very beginning; dobrze/źle zacząć make a good/bad start; zacząć tracić cierpliwość start getting l. be growing short of patience; zaczyna nam brakować pieniędzy we're running out of money; zaczyna wyglądać na to, że... it's beginning to look as if...

3. (= napoczynać) open; zaczynać butelkę/paczkę papierosów open a new bottle/packet of cigarettes.

4. (= zaczynać mówić, pisać) start, begin; Szanowni Państwo! – zaczął. “Ladies and Gentlemen!” – he started l. began; zacząć z innej beczki change the topic; zacznijmy z innej beczki let's change the topic; nie wiem od czego zacząć I don't know where l. how to start.

5. pot. (= zaczepiać) provoke; lepiej z nim nie zaczynaj! you'd better not provoke him!; znowu zaczynasz! there you go again!

start, begin; zaczyna się! ( pretensja do kogoś) there you go again!; wyraz zaczyna się na literę S the word starts with an S; zaczęły się schody pot. that's where the trouble starts.

- robić meble/zabawki to make furniture/toys

- robić herbatę/obiad to make tea/lunch

- robić szal szydełkiem/na drutach to crochet/knit a shawl

- robić obuwie na obstalunek a. na zamówienie [szewc] to make shoes to order

- robił sobie garnitury na miarę he had his suits made to measure ⇒ zrobić

- robić wdech/wydech to breathe in/breathe out

- robić pranie to do (the) washing

- robić porządki w domu to do (some) house cleaning, to clean the house

- robić korektę to proof-read

- robić notatki to make notes

- robić badania naukowe to do research

- robić makijaż to make up

- robić komuś operację to operate on sb

- robić komuś prześwietlenie to give sb an X-ray

- robiła mu opatrunki she dressed his wound/cut

- robić komuś prezenty to give sb presents

- robić przygotowania do czegoś to make preparations for sth

- robić zebranie załogi to organize a staff meeting

- nie móc nic robić to be unable to do anything, to be incapable of doing anything ⇒ zrobić

- robić scenę to make a scene

- robić głupstwa to be silly

- nie rób głupstw don’t be silly

- robić obietnice/propozycje to make promises/proposals

- robić dygresje to make digressions, to digress

- robić ustępstwa to make concessions

- robić zamieszanie to make a fuss

- robić panikę to panic

- dobrze/źle robi, że idzie na urlop it’s a good/bad idea for him/her to go on holiday

- robić komuś wymówki/zarzuty (z powodu czegoś) to reproach sb (for sth)

- robić komuś krzywdę to do harm to sb

- robić aluzje (do czegoś) to make allusions (to sth) ⇒ zrobić

- robić na budowie to work on a construction site

- robić od świtu do nocy to work from dawn until dusk

- robić przy nafcie to work on an oil rig

- robić u kogoś pot. to work for sb

- śniadanie już się robi breakfast is being made ⇒ zrobić się

- robi się ciemno/widno/zimno it’s getting dark/light/cold

- kiedy na nią patrzy, robi mu się wesoło na sercu when he looks at her his spirits rise ⇒ zrobić się

- robić się na blond/rudo to dye one’s hair blond/red

- robić się na piękną a. bóstwo to tart oneself up GB pot.

- co z nim/nimi robić? what shall we do with him/them?

- co tu (tam) robisz? what have you been up to?

- co a. cóż (było) robić? what is/was there to do?

- wiek robi swoje age takes its toll

- moje argumenty zrobiły swoje my reasoning was effective

- coś się ze mną/z tym komputerem robi something’s the matter with me/the computer

- czas robi swoje time marches on

- każdy robił co mógł ≈ everybody did their best

- robił co mógł, żeby jej pomóc he did his best to help her

- robi, co (do niego/niej) należy he/she’s doing what he/she has to do

- robi, co chce he/she does as he/she likes

- tu każdy robi co mu się żywnie podoba it’s Liberty Hall here!

- ziółka dobrze jej robią na wątrobę herbal tea is good for her liver

- niewiele sobie robić z kogoś/czegoś to not care much about sb/sth

- niewiele sobie robi z twoich uwag he/she doesn’t care much about what you have to say

- robi mi się niedobrze a. słabo I feel sick

- robi mi się za gorąco a. za zimno I’m beginning to feel too hot/cold

- robi się!, już się robi! pot. right oh!

- robić dużo a. wiele dobrego to do a lot of good

- robić pieniądze/fortunę a. majątek to make money/a fortune

- robić grymasy a. fochy to sulk, to be in a pet

- robić 100 kilometrów na godzinę to do a 100 kilometres per hour

- robić kogoś na szaro pot. to set sb up, to frame sb

- robić komedie pot. to indulge in play-acting, to be play-acting

- robić komuś kawały to play tricks on sb

- robić pod siebie pot. to be incontinent

- robić sobie z kogoś zabawę to make fun of sb; to make sport of sb dat.

- robić swoje to do one’s job, to do one’s own thing

- robić tragedię z czegoś to make sth out to be a tragedy

- nie rób tragedii, wszystko się ułoży don’t despair, everything will be alright

- robić w majtki a. spodnie a. portki posp. to wet oneself posp.; to wet one’s pants, to mess oneself

- robił w portki ze strachu he was scared out of his wits; he shat himself with fright posp., he was scared shitless posp.

- robić wiele/wszystko, aby… to do a lot/everything in order to…

- robić wyjątek to make an exception

- robić z czegoś sekret a. tajemnicę to make a secret out of sth, to be secretive about sth

- nie robiła z tego sekretu a. tajemnicy she made no secret of it

- robić z kogoś durnia a. głupca a. balona to make a fool of sb

- robić z siebie/kogoś pośmiewisko to make a laughing stock of oneself/sb

* * *

rób

1. (= wytwarzać, przyrządzać) make ( coś z czegoś sth from sth l. sth (out) of sth); (krok, spacer, notatki, zdjęcie) take; robić błędy ortograficzne be a bad speller; robić bokami (= oddychać ciężko) pant; robić długi contract debts; robić w majtki pot. shit one's pants; robić pieniądze make money; kaczki robią „kwa” ducks go „quack”.

2. (= czynić) make, do; robić swoje (= wykonywać swoją pracę) do one's job; (= nie wychylać się) mind one's own business; robić komuś kawały play jokes on sb; robić na kimś wrażenie impress sb; nie robić wrażenia fail to impress; zupełnie nie zrobiło to na nim wrażenia it was completely lost on him; robić plany na przyszłość look ahead; robić porządki ( w domu) clean house; robić słodkie oczy do kogoś make sheep's eyes at sb; robić dobrą minę do złej gry grin and bear it, put on a brave l. bold front; robić (sobie) makijaż make up; robić coś na zamówienie make sth to order; robić (sobie) przerwę take a break; robić zakupy do the shopping, shop; dużo gadać, a mało robić be all mouth and no action; nic sobie nie robić z kogoś/czegoś laugh at sb/sth, set sb/sth at naught; robić sobie jaja take the piss (z kogoś/czegoś out of sb/sth); przestań robić sobie jaja! cut the kidding!; robić coś dla frajdy/zysku pot. do sth for kicks/profit; robić postępy w czymś get on with sth, make headway in l. with sth; robić kogoś w balona take sb for a ride, take the mickey out of sb; robić z czegoś dobry użytek use sth to advantage; robić z czegoś dramat l. tragedię make a drama out of sth; robić z igły widły make a mountain out of a molehill; robić wszystko z zegarkiem w ręku live by the clock; cóż on u licha robi? what on earth is he doing?.

3. (= powodować) (zamieszanie, hałas, problemy) make, cause; robić alarm raise the alarm; robić komuś konkurencję compete with sb; robić trudności raise difficulties; robić z czegoś problem l. sprawę make an issue out of sth; robić komuś nadzieję raise sb's hopes; robić komuś krzywdę harm sb, wrong sb; robić z siebie głupka make a fool of o.s.; robić z siebie widowisko make an exhibition l. a spectacle of o.s.

4. (= postępować, działać) do, act; to ci dobrze zrobi it will do you good; nie robi mi to różnicy it's all the same to me, it doesn't make any difference to me.

5. pot. (= pracować zarobkowo) work.

rób

1. (= być robionym) be made; robić się na bóstwo doll o.s. up.

2. (= przeobrażać się, stawać się) grow, become, turn, go; robi się ciemno/zimno it's getting dark/cold; robi się go żal one feels sorry for him; robi mi się niedobrze I'm beginning to feel sick; robi mi się niedobrze już na samą myśl o tym the very thought of it makes me sick; już się robi no sooner said than done; już się robi! I (we etc.) will get right down to it!; na tym biurku robią się plamy this desk stains easily; tak się nie robi (= tak nie wolno) it's not fair; robiło się gorąco przen. the situation was hotting up.

* * *

zrób

1. (= wytworzyć, wyprodukować) make; zrobić śniadanie/kawę make breakfast/some coffee; zrobić coś na drutach knit sth; zrobić coś szydełkiem crochet sth; zrobić coś z niczego make sth out of nothing; zrobić coś od ręki do sth while you wait; zrobić z igły widły make a mountain out of a molehill; i w Paryżu nie zrobią z owsa ryżu you can't make a silk purse from a sow's ear.

2. (= dokonać czegoś) make, do; zrobić ruch/krok make a move/step; zrobić pranie/porządki do the laundry/cleaning; zrobić komuś zastrzyk give sb an injection; zrobić interes na czymś make money out of sth; zrobić karierę make a career; zrobić komuś grzeczność do sb a favor, Br. do sb a favour; zrobić komuś wstyd bring shame on sb; zrobić z kogoś człowieka make a person out of sb; zrobić z kimś/z czymś koniec do away with sb/sth; zrobić z czymś porządek put sth in order; zrobić oko do kogoś wink at sb; zrobić pierwszy krok/wielki krok naprzód make the first step/a giant step forward; zrobić dobry początek make a good start; zrobić zakupy do shopping; zrobić z czegoś użytek make use of sth; zrobić wyjątek make an exception; zrobić zdjęcie take a picture; zrobić pieniądze l. majątek na czymś make a fortune on sth; zrobić kasę na czymś pot. make money on sth; zrobić komuś kawał play a joke on sb; zrobić komuś na złość spite sb; zrobić z kogoś durnia l. wariata make a fool out of sb; zrobić skok na bank sl. raid a bank; zrobił wiele/wszystko, aby... he did a lot/everything to...; nie wiem, co z tym zrobiłem I have no idea what I did with it; uważaj, bo coś sobie zrobisz be careful or you'll hurt yourself; to ci dobrze zrobi it will do you good; co mogę dla ciebie zrobić? what can I do for you?, is there anything I can do for you?; co mi możecie zrobić? pot. what can you do to me?; co z tym fantem zrobić? what to do with it?

3. (= zachować się) do; act, behave; zrobić dobrze/źle do the right/wrong thing; co ja zrobię bez ciebie? what will I do without you?; co ja zrobię, że... I can't help it that...

4. (= zorganizować) make, organize; zrobić zebranie organize a meeting; zrobić przyjęcie throw a party; zrobić sobie święto take a day off.

1. (= stać się) become, turn out; zrobiło się komuś żal kogoś/czegoś sb felt sorry for sb/sth; zrobiło się głośno koło kogoś/czegoś sb/sth received a lot of attention; zrobiło mi się niedobrze I felt faint; zrobiło mi się smutno/radośnie I felt sad/happy; co się z niego zrobiło?! look what became of him!

2. (= nastać) get; zrobiła się noc the night fell; zrobił się dzień the day began; zrobiło się późno/zimno it got late/cold; zrobiła się zima/wiosna winter/spring came; zrobiło się zamieszanie there was some commotion; zrobił się tłok/bałagan there was a crowd/mess.

3. pot. (= wykreować się) dress up, spruce up; zrobić się na bóstwo doll o.s. up.

* * *

* * *

Acc. siebie l. się Gen. siebie Dat. i Loc. sobie Ins. sobą

1. (identyczność, t. siebie samego) oneself; iść przed siebie walk straight on l. ahead; spojrzeć za siebie look back; spojrzenie za siebie backward glance; pozostawić l. zostawić coś za sobą leave sth behind; czuj się jak u siebie (w domu) make yourself at home; u siebie sport ( o meczu) home; chodzą ze sobą od trzech miesięcy they've been seeing each other for the past three months; chodzić ze sobą date; (zwł. w okresie narzeczeństwa) court; zabierać kogoś/coś ze sobą take sb/sth with sb l. along; zabrała ze sobą wszystko, co tylko można sobie wyobrazić she took along everything but the kitchen sink; coś nie ma przed sobą przyszłości there's no future in l. for sth; masz przed sobą wspaniałą przyszłość you've got a great future ahead of you; chcę mieć to za sobą I want to get it over; mieć najgorsze za sobą be over the hump; mieć za sobą najtrudniejszą część czegoś break the back of sth; mieć najlepsze lata za sobą be past one's prime, be over the hill; mieć za sobą daleką drogę (bardzo się zmienić, dojrzeć itp.) t. dosł. have come a long way; nieść l. pociągać za sobą involve, imply, entail; porwać za sobą (zwł. tłum) carry; spalić za sobą mosty burn one's bridges l. boats (behind one); zamknij za sobą drzwi shut l. close the door behind l. after you; dochodzić do siebie po czymś recover from sth; brać coś do siebie ( uwagi) take sth personally; przyciągnąć kolana do siebie draw up one's knees; przytulić kogoś do siebie hug sb; zapraszać kogoś do siebie ask sb round, ask sb to come to one's place; zrazić l. zniechęcać kogoś do siebie antagonize sb, disaffect sb; wyjść z siebie blow l. pop one's cork, be beside o.s.; wykrztuś l. wyrzuć l. wyduś to z siebie! (= powiedz to) spit it out!; wylewać z siebie żale pour out one's sorrows; wypruwać z siebie żyły sweat blood, sweat one's guts out; zadowolony z siebie self-complacent, self-satisfied; zrobić z siebie durnia make an idiot l. ass of o.s.; zrobić z siebie pośmiewisko make o.s. a laughing stock; być z siebie dumnym be proud of o.s.; robić z siebie głupka play the fool; robić z siebie widowisko make an exhibition l. a spectacle of o.s.; samemu z siebie ( zrobić coś) by o.s.; samo z siebie by itself, per se; zostawiać coś po sobie leave sth as one's legacy; cel sam w sobie an end in itself; łączyć w sobie (zwł. cechy) combine; mieć w sobie to coś (trudną do zdefiniowania cechę, która dodaje atrakcyjności) have this something; mieścić w sobie contain, hold; ona ma w sobie trochę snobizmu she's somewhat of a snob; przemóc w sobie dumę swallow one's pride; rzecz sama w sobie thing-in-itself, noumenon; sprzeczność sama w sobie a contradiction in terms; zamknięty w sobie indrawn, introvert, withdrawn; zebrać się w sobie pull o.s. together, get a grip on o.s.; mieć coś przy sobie have sth on l. about sb; nie mam przy sobie pieniędzy I have no money on me; ręce przy sobie! (keep your) hands off!; sam sobie jesteś winien it is your own fault, you only have yourself to blame; sami sobie pieczemy chleb we bake our own bread; wmówić sobie, że... kid o.s. (into believing) that...

2. (wzajemność, t. siebie wzajemnie) each other, one another; dzielić (pomiędzy siebie) (koszt, dochód) split; wyjaśnić sobie wszystko get l. put l. set things straight; wyjaśnijmy sobie jedną rzecz let's have l. get one thing clear; mówić sobie po imieniu be on first name terms with each other; przypadli sobie do gustu they took (a) fancy l. liking to each other; dalej od siebie farther away from each other l. one another; bliżej siebie closer to each other l. one another.

* * *

żyję żyjesz, żyj

1. (= być żywym) live, be alive; długo/krótko żyć live long/briefly, live a long/short life; niech żyje...! long live...!; jak długo żyję never in my life, in all my born days; ledwie żyć (= być zmęczonym) be dead on one's feet; nie dawać komuś żyć plague sb, make sb's life difficult; żyć nie umierać! that's what you call life!, heaven on earth!; (on/ona) nie żyje! ( okrzyk przerażenia) he's/she's dead!

2. (= egzystować w jakichś warunkach) live; żyć w ciągłym strachu live in l. under constant fear; żyć w biedzie live in poverty; żyć o chlebie i wodzie live on bread and water; żyć powietrzem przen. live on air; żyć dla kogoś live (one's life) for sb; żyć czymś be totally absorbed by sth; on żyje robieniem słowników making dictionaries is the very breath of his life; żyć marzeniami live in a dream world; żyć nadzieją live sustained by hope; żyć nerwami live on one's nerves; żyć samotnie live alone; ( z wyboru) keep to oneself; żyć (sobie) jak król l. po królewsku live like a king; żyć swoim życiem be living one's own life; żyć w grzechu live in sin; żyć cudzym kosztem l. na czyjś koszt live off sb, live at sb else's cost; komuś się dobrze/źle żyje sb is well off/badly off; żyć jak u Pana Boga za piecem be as snug as a bug in a rug; żyć z dnia na dzień live from hand to mouth, live from day to day; żyć dniem dzisiejszym live for the day; żyć pełną piersią live one's life to the full; żyć wspomnieniami live sustained by one's memories; teraz wiem, że żyję now I know that I'm alive l. living; nie samym chlebem człowiek żyje man doth not live by bread alone; jak żyjesz? how's life?, how's life treating you?

3. (= obcować z kimś) get along ( z kimś with sb); żyć z kimś dobrze/źle get along well/badly with sb, be on good/bad terms with sb; żyć z kimś ( cieleśnie) live with sb; żyć z kimś jak pies z kotem lead a cat-and-dog-life with sb; żyć z kimś na kocią łapę pot. shack up with sb; żyć z kimś na wiarę cohabit with sb; oni nie mogą bez siebie żyć they can't live without each other.

4. (= mieszkać, znajdować się) live; żyć w mieście/na wsi live in the city/in the country; żyć pod jednym dachem live under the same roof.

5. (= trwać) live, survive, be alive; żyć w czyjejś pamięci live l. survive in sb's memory; żyć w czyichś wspomnieniach be alive in sb's memories.

6. (= utrzymywać się) live, make one's living; żyć z pensji live on one's salary; żyć z zasiłków live on the dole; żyć z procentów live on the interest of one's savings; żyć z pracy rąk live by the labor of one's hands; żyć na wysokiej stopie butter both sides of one's bread; live in the lap of luxury; żyć ponad stan live beyond one's means; żyć z ołówkiem w ręku scrimp and scrape, economize; mieć z czego żyć have enough to live on; keep the pot boiling; z czego ona żyje? what does she do for a living?

- błąd ortograficzny/interpunkcyjny a spelling/punctuation mistake

- błąd rachunkowy a. w obliczeniach a miscalculation

- błąd wymowy a. w wymowie a pronunciation error, an error in pronunciation

- zrobić/popełnić błąd to make a mistake a. an error

- poprawić błąd to correct a. rectify a mistake

- list roił się od błędów the letter was full of mistakes

- czeski błąd transposition of characters

- błąd zecerski a typo pot.

- błędy wychowawcze mistakes in upbringing

- błędy młodości the sins of youth

- błąd w sztuce a professional error, professional incompetence

- błąd polityczny a political mistake a. error

- zrobić/popełnić błąd to make a mistake

- popełnił fatalny błąd, rezygnując z pracy he made a fatal mistake leaving his job

- naprawić błąd to rectify a mistake

- pozwól mi naprawić moje błędy just let me make up for my mistakes

- przyznać się do błędu to admit to having made a mistake

- po wielu latach wreszcie przyznał się do błędu many years later he admitted the error of his ways

- wyznać komuś swoje błędy to confess one’s mistakes to sb

- wybaczyć komuś błędy to forgive sb’s mistakes a. sb for their mistakes

- uczyć się na błędach to learn by a. from one’s (own) mistakes

- uczyć się na cudzych błędach to learn from the mistakes of others

- powtarzać stare błędy to repeat a. to make the same (old) mistakes

- przyczyną wypadku był błąd człowieka the accident was caused by human error

- być w błędzie to be mistaken

- wykorzenić błędy to eradicate mistakes a. misconceptions

- trwać w błędzie to be (labouring) under a misapprehension

- wprowadzić kogoś w błąd to mislead sb

- wyprowadzić kogoś z błędu to put sb right

- lepiej nie wyprowadzać ich z błędu I don’t think it’s worth putting them right a. enlightening them iron.

- błąd statystyczny a statistical error

- błąd metody a methodological error

- błąd odczytu a misreading

- błąd aparatury a mechanical error

- margines błędu a margin of error

- ciepło z pieca przenika cały pokój the warmth of the stove permeates a. fills the whole room

- jego muzykę przenika smutek i melancholia an air of sadness and melancholy pervades his music

- byli przeniknięci duchem liberalizmu they were imbued with the spirit of liberalism książk.

- czuła, że wilgoć przenika ją do środka she felt the dampness soaking through to her skin

- przeniknąć kogoś to make a. fathom sb out

- przeniknąć czyjeś myśli to penetrate a. divine sb’s thoughts

- przeniknąć czyjeś zamiary to guess a. divine sb’s intentions

- przeniknąć czyjś sekret to uncover sb’s secret, to get to the bottom of sb’s secret

- promienie słoneczne przenikały przez brudne firanki rays of sunshine filtered through the dirty net curtains

- zapach róż przeniknął z ogrodu do mieszkania the scent of roses wafted a. drifted into the flat from the garden

- krzyki z ulicy przenikały przez otwarte okno screams from the street could be heard through the open window

- nowe prądy umysłowe przeniknęły także do ich kraju new intellectual trends spread to their country, too

- aforyzmy przenikają z kraju do kraju aphorisms spread from one country to another

- ich agentowi udało się przeniknąć do wywiadu wojskowego their agent succeeded in infiltrating a. penetrating the (Military) Intelligence Corps

- powstańcy kanałami przenikali do centrum miasta the insurgents made their way through the sewers to the city centre

- tajne informacje przeniknęły do prasy secret information filtered into the press

- wzajemne przenikanie się różnych dziedzin naukowych the merging of different fields of science

- te dwie koncepcje przenikają się nawzajem the two concepts interpenetrate

- wystarczyło im parę chwili, aby się nawzajem przeniknęli a few minutes were enough for them to fathom each other out

■ przenika go/ją zimno/chłód he/she feels (icy) cold

- w drodze do pracy przeniknął go ziąb do szpiku kości on his way to work he was frozen to the marrow

- przeniknął mnie dreszcz na samą myśl o egzaminie I shuddered at the very thought of the exam

* * *

- ńc- Gen. -a

1. (= kres) end.

2. (= czubek) tip.

3. ( w zwrotach) bez końca without end, endlessly; do końca świata till the end of time; do (samego) końca until the (very) end; iść na koniec świata go to the ends of the earth; gadać bez końca talk for hours on end; to jest na końcu świata it is at the back of beyond; każdy kij ma dwa końce two can play at that game; koniec końców when all is said and done; koniec wieku fin de siècle, end of century; koniec wieńczy dzieło the end crowns all l. the work; ktoś ma coś na końcu języka sth is on the tip of sb's tongue; mieć się ku końcowi come l. draw to a close; na końcu świata at the end of the world; na szarym końcu at the very end; na tym koniec that's it; that's the end of it; nie koniec na tym that's not all, wait till you hear the rest (of it); od końca from the end; to już koniec it's all over now; (= w odwrotnej kolejności) in reverse order; od końca do końca from end to end, from one end to the other; od początku do końca from beginning to end, from start to finish; początek końca beginning of the end; pod koniec tygodnia/miesiąca at the end of the week/month; w końcu finally, at last; koniec świata (= zamieszanie) chaos, (utter) confusion; ( okrzyk) my word!; wiązać koniec z końcem make (both) ends meet; położyć czemuś koniec put a stop to sth; (no to) koniec pieśni! this is it!

- wyjść z domu to go out

- wyjść na spacer to go for a walk

- wyjść do miasta to go to town

- rano wyszła po zakupy in the morning she went shopping

- strajkujący wyszli na ulicę the strikers took to the streets

- wyjść/wychodzić z portu to set sail

- z tej szkoły wyszło wielu mądrych ludzi many clever people have come out of this school

- żyły wyszły mu na czoło his veins showed on his forehead

- oczy wyszły mu na wierzch his eyes bulged

- słońce wyszło zza chmur the sun came out from behind the clouds

- wyjść z wojska to leave the army

- wyjść ze szpitala/z więzienia to be released from hospital/prison

- wyjść na wolność to be set free, to be released

- wyjść z tarapatów to get oneself out of trouble

- wyjść cało z katastrofy/niebezpieczeństwa to come out of a catastrophe/dangerous situation unscathed a. unharmed

- wyjść z długów to get out of debt

- ta plotka wyszła od niego it was him that started this rumour

- inicjatywa wyszła od pracowników the initiative came from the workers

- okna wychodzą na południe/na ogród the windows face south/overlook the garden

- pismo wychodzi co kwartał the magazine is published quarterly

- to dzieło wyszło spod ręki Matejki this masterpiece is by Matejko

- z materiału wyszły dwie zasłony there was enough fabric for two curtains

- nic mu w życiu nie wychodziło nothing worked out for him

- robota dobrze wyszła the job came out well

- dobrze/źle wychodzić na zdjęciu a. fotografii to photograph well/badly, to take a good/bad photograph

- co z tego wyjdzie? what will come of this?

- na jedno wychodzi it’s all the same

- to ci wyjdzie na zdrowie it’ll do you good, you’ll be all the better for it

- wychodzi na to, że… it looks that…

- nic nie wyszło z naszych starań/wysiłków all our efforts came to nothing

- wszystkie włosy wyszły mu w czasie choroby he lost all of his hair during the illness

- wyjść w piki to play a spade

- wyjść na ostatnią prostą to come into the home a. final stretch

■ wyjść na prostą ≈ to be home and dry

- bokiem mi/nam to wychodzi pot. I am/we are fed up with it

- nie móc wyjść z podziwu/z osłupienia/ze zdumienia to be astounded a. flabbergasted

- nie wychodzić od kogoś a. z czyjegoś domu to virtually live in sb’s home

- nie wychodzić z czegoś pot. (o ubraniu) to be forever a. always wearing sth

- wychodzić poza coś a. ramy czegoś to extend a. reach beyond sth

- wychodzić z roli środ. to go out of character

- wyjść na błazna a. głupca to make a fool of oneself

- wyjść z formy to be a little rusty

- wyjść z obiegu/z mody/z użycia to go out of circulation/fashion/use

- wyjść z siebie to lose one’s temper

- wyjść z wprawy to be out of practice

- wyjść z założenia to make an assumption

- wyjść za mąż a. za kogoś to marry sb

- wyszło szydło z worka the truth has come out

- pokiwać głową to nod (one’s head)

- pokręcić a. potrząsnąć głową to shake one’s head

- pochylać głowę to bow one’s head

- podnosić głowę to raise one’s head; przen. to rebel, to revolt

- ból głowy a headache

- cierpieć na ból głowy to have a headache

- głowa mi/jej pęka a. puchnie od hałasu/waszego gadania all the noise/your chatter is giving me/her a splitting headache

- włożyć czapkę na głowę to put a cap on

- chodzić z gołą a. odkrytą głową to go bareheaded

- głową naprzód [upaść, skoczyć] headlong, head first

- od stóp do głów from head to toe a. foot

- zmierzyć kogoś wzrokiem od stóp do głów to look sb up and down, to look sb over from head to foot

- ubrana na czerwono od stóp do głów dressed in red from head to toe

- przerastać kogoś o głowę (być wyższym) to be a head taller than sb; przen. to be head and shoulders above sb

- głowa ci/mu się kiwała (ze zmęczenia) you were/he was nodding off; (od alkoholu) you were/he was tipsy

- krew uderzyła mu/jej do głowy the blood rushed to his/her head

- kręciło się jej/mi w głowie she/I felt dizzy, her/my head was spinning

- szumiało mu w głowie his head was spinning a. whirling

- leje mi się na głowę my roof leaks

- (mieć) dach nad głową (to have) a roof over one’s head

- z głowy (z pamięci, bez sprawdzania) from memory

- chodzi mi po głowie myśl a. pomysł, żeby zmienić pracę I’ve been toying with the idea of changing jobs

- siedzieć komuś w głowie [myśl, wydarzenie] to be on sb’s mind, to weigh on sb’s mind

- ten problem od tygodnia siedzi mi w głowie I haven’t been able to get my mind off the problem all week

- nie mieścić się komuś w głowie to be unbelievable a. incredible, to boggle sb’s mind

- nie mieści mi się w głowie, jak mogłeś zapomnieć o jej urodzinach I can’t believe you forgot her birthday

- nie postać komuś w głowie [myśl, pomysł] to not occur to sb, to not enter sb’s mind a. head

- nawet w głowie mi nie postało, żeby się jej sprzeciwiać it never even occured to me to contradict her

- nic mi nie przychodzi do głowy nothing comes to mind, I can’t think of anything

- nie przyszło jej do głowy, żeby do niego zadzwonić a. że powinna do niego zadzwonić it didn’t occur to her to phone him a. that she ought to phone him

- przelecieć a. przemknąć komuś przez głowę [myśl, pomysł] to cross sb’s mind

- przeleciało a. przemknęło mu przez głowę, żeby do nich napisać the idea of writing to them crossed his mind

- wchodzić/nie wchodzić komuś do głowy [nauka, przedmiot szkolny] to come/to not come easily to sb

- daty zawsze łatwo wchodziły jej do głowy she’s always had a good head for dates

- języki obce łatwo wchodzą mu do głowy he picks up foreign languages easily, foreign languages come easily to him

- matematyka w ogóle nie wchodzi mi do głowy I have no head for maths

- wylecieć komuś z głowy to slip sb’s mind

- wszystko, czego się uczyłem, na egzaminie wyleciało mi z głowy I’d studied really hard, but during the exam my mind went blank, everything that I’d learned went out of my head during the exam

- wyleciało mi z głowy, że miałam pojechać po niego na lotnisko I was supposed to pick him up at the airport but it completely slipped my mind

- kłaść a. wbijać coś komuś w głowę a. do głowy to hammer sth into sb’s head

- kłaść a. pakować coś komuś łopatą do głowy to cram sth into sb’s head

- kręcić a. mącić a. mieszać komuś w głowie to mix sb up; to do sb’s head in GB pot.

- miałam/miał/miała pustkę w głowie my/his/her mind went blank

- mieć mętlik w głowie to be all mixed up

- moja w tym głowa, żeby… it’s up to me to…

- mieć coś z głową to be off one’s head

- mieć dobrze w głowie to be sensible

- mieć głowę do czegoś to have a (good) head for sth [matematyki, interesów]

- mieć głowę zajętą czymś/kimś to be preoccupied with sth/sb

- mieć spokojną głowę to have nothing to worry about

- mieć wolną głowę to have a clear head a. mind

- miesza a. mąci a. plącze mi/jej się w głowie I’m/she’s confused a. mixed up

- nabić a. zaprzątnąć sobie głowę czymś to stuff one’s head with sth

- nie mam teraz głowy do tego I’ve got too many other things on my mind to think about that right now

- robić coś z głową/bez głowy to use/to not use one’s head a. one’s common sense when doing sth

- wyjazd na wycieczkę zaplanowany z głową/zupełnie bez głowy a well-/thoughtlessly planned trip

- zaświtać komuś w głowie [myśl, pomysł] to dawn on sb

- już mi coś zaczęło świtać w głowie I was beginning to get the idea

- rozjaśniło mi/mu się w głowie it became clearer to me/him

- po rozmowie z matką rozjaśniło mi się w głowie talking to a. with my mother helped me sort it all out

- tracić głowę pot. to lose one’s head

- człowiek z głową a man/woman with a good head on his/her shoulders

- mądra głowa a brain pot.

- tęga głowa a brainbox GB pot., a brain pot.

- jej siostra to tęga a. mądra głowa her sister is a real brain

- z tego matematyka to nie lada głowa this mathematician is a real brain

- modnie uczesana głowa a fashionable hairstyle

- miała głowę prosto od fryzjera she’d just had her hair done

- zrób coś z tą głową, wyglądasz jak czupiradło do something with your hair, you look a fright

- do zapłacenia jest 100 zł na głowę a. od głowy it costs 100 zlotys each a. per person

- dochód na głowę mieszkańca per capita income

- spożycie alkoholu na głowę mieszkańca per capita alcohol consumption

- głowa rodziny the head of the family

- koronowane głowy crowned heads

- głowa państwa Polit. the head of state

- głowa kościoła anglikańskiego/(rzymsko)katolickiego Relig. the head of the Anglican/(Roman) Catholic church

■ kapuściana a. ośla a. zakuta głowa pot., obraźl. dimwit pot., obraźl., thickhead pot., obraźl.

- pójść a. skoczyć po rozum do głowy pot. to see the light (of reason) iron.

- łamać sobie głowę nad czymś pot. to puzzle over sth, to chew sth over

- łamać sobie głowę czymś to (w)rack a. cudgel one’s brain(s) about sth, to chew sth over

- mieć na tyle oleju w głowie, żeby… pot. to have the wit(s) a. the brains a. the sense to… pot.

- nie mieć oleju a. rozumu w głowie pot. not to have the sense one was born with

- mieć źle a. niedobrze w głowie pot. to need to have one’s head examined pot.

- mieć zielono a. pstro w głowie pot. to be an airhead pot.

- zawracać komuś głowę to bug sb pot.; to bother a. pester sb

- suszyć komuś głowę to nag sb

- przewracać komuś w głowie [zaszczyty, pochlebstwa, sukcesy] to go to sb’s head

- mieć coś/kogoś z głowy pot. (pozbyć się) to get rid of sb/sth; (załatwić sprawę) to get sth out of the way a. over (and done) with pot.

- wybić coś sobie z głowy pot. to get sth out of one’s head pot.

- wybij sobie z głowy wakacje za granicą you can just forget about going abroad for the holidays pot.

- wybić coś komuś z głowy pot. to put sb off sth

- muszę mu wybić z głowy ten pomysł I have to put him off that idea

- wziąć sobie kogoś/coś na głowę pot. to take sb/sth on one’s shoulders

- siedzieć komuś na głowie pot. to stay with sb

- rodzina z Kanady siedzi mi na głowie od miesiąca I’ve had relatives from Canada on my hands all month pot.

- zwalić się komuś na głowę pot. to descend on sb

- mieć z kimś/czymś urwanie głowy pot. to have one’s hands full with sb/sth pot.

- w domu było urwanie głowy there was bedlam in the house

- zachodzić w głowę pot. to go nuts trying to figure sth out pot.

- zachodzę w głowę, gdzie mogłam wsadzić paszport/zostawić teczkę I’m going nuts trying to figure out where I could’ve put my passport/left my briefcase

- zawrócić komuś w głowie (zbałamucić) to lead sb astray; (rozkochać) to turn sb’s head

- mieć głowę na karku a. nie od parady to have one’s head screwed on right a. screwed the right way, to have a good head on one’s shoulders

- przewyższać kogoś o głowę to be head and shoulders above sb

- (po)bić kogoś na głowę to outdo sb; to run a. make rings (a)round sb pot.

- konkurencja bije nas na głowę pod względem liczby sprzedanych egzemplarzy/kontroli jakości the competition is running rings around us in terms of sales/quality control

- mieć mocną/słabą głowę to have/to not have a strong head (for alcohol), to hold/to not hold (one’s) liquor well

- iść a. uderzać komuś do głowy [alkohol] to go (straight) to sb’s head

- kurzyło mu się z głowy he was drunk

- dać głowę (stracić życie) to lose one’s life

- głowę dam, że… I’m positive a. absolutely certain (that)…

- skrócić kogoś o głowę a. uciąć komuś głowę to behead sb

- nadstawiać głowy a. głowę to risk one’s neck

- odpowiadać a. ręczyć głową za kogoś/coś to stick one’s neck out for sb/sth

- naznaczyć cenę na czyjąś głowę to put a price on sb’s head

- chodzić z głową w chmurach to have one’s head in the clouds

- chować głowę w piasek to bury one’s head in the sand

- stać a. być postawionym na głowie pot. to make no sense

- wisieć (komuś) nad głową to be hanging over sb a. over sb’s head

- nosić głowę wysoko to hold up one’s head a. to hold one’s head (up) high

- rwać a. drzeć włosy z głowy to tear one’s hair out

- schylać a. pochylać głowę przed kimś to bow (down) before sb

- stawać na głowie (żeby coś zrobić) pot. to bend over backwards (to do sth), to break one’s neck (to do sth)

- tłuc a. walić głową o mur to beat a. bang one’s head against the wall a. against a brick wall

- ukręcić czemuś głowę pot. to hush sth up [sprawie, aferze]; to nip sth in the bud [plotce]

- wchodzić komuś na głowę pot. to walk all over sb

- wylać komuś kubeł zimnej wody na głowę pot. to bring sb (back) down to earth

- wylewać komuś pomyje na głowę pot. to bad-mouth sb pot.

- wziąć kogoś za głowę pot. to take sb in hand

- zmyć komuś głowę pot. to give sb what for pot.

- woda sodowa uderzyła mu do głowy pot. he’s become big-headed pot.

- włos ci/mu z głowy nie spadnie it won’t harm a hair on your/his head

- włos się mi/jej na głowie jeży (od czegoś) sth makes my/her hair stand on end, sth makes my/her hair curl

- życie a. los nie głaszcze go/jej po głowie he/she doesn’t have an easy life

- spokojna głowa not to worry pot.; don’t worry

- spokojna głowa, zdążymy don’t worry, we’ll be on time

- niech cię o to głowa nie boli that’s not your problem, don’t worry about it

- głowa do góry! chin up!, cheer up!

- marzenie ściętej głowy a pipe dream

- czapki z głów! hats off!

- co dwie głowy to nie jedna przysł. two heads are better than one przysł.

- mają dom na wsi they have a. own a house in the country

- miał po ojcu warsztat samochodowy he had a. owned a garage left to him by his father

- nasze muzeum ma dużą kolekcję impresjonistów our museum has (got) a large collection of Impressionist paintings

- mam dla ciebie prezent/tę książkę o kotach I’ve got a present/that book about cats for you

- miał wszystkiego dwie pary butów he only had two pairs of shoes

- ubrała się w to, co miała she put on what she had

- nie mam psa I don’t have a. I haven’t got a dog

- nie mamy ani telewizora, ani pralki we have neither a TV nor a washing machine

- wydawnictwo nie ma funduszy na zatrudnienie specjalisty the publishers can’t afford to employ a specialist

- nie mam nic do jedzenia I’ve got nothing to eat, I don’t have anything to eat

- czy oni mają namiot? have they got a tent?, do they have a tent?

- masz scyzoryk? have you got a penknife?

- czy ma pan bagaż? have you got any luggage?

- czy macie gaz? have you got gas?

- mieć coś przy sobie to have sth on one

- masz przy sobie jakieś drobne? have you got any change on you?

- gdzie masz klucze/moją książkę? what have you done with the keys/my book?

- gdzie masz rower? where’s your bike? pot.

- mieć na coś to have money for sth

- miałem tylko na jedno piwo I only had for one beer

- (on) ma na przyjemności, a nie ma na lekarza he has money to spend on pleasures, but he can’t afford a doctor

- nie miał na nowe buty, a co dopiero na samochód he couldn’t afford a pair of new shoes, let alone a car

- mieć za co coś zrobić to have enough money to do sth, to be able to afford to do sth

- nie mieli za co wyjechać na wakacje they didn’t have enough to go on holiday, they couldn’t afford to go on holiday

- nie mają z czego żyć they don’t have enough to live on

- jak masz na imię? what’s your name?

- mam na imię Maria my name’s Maria

- (on) ma na nazwisko Nowak his (sur)name is Nowak

- mieć coś na sobie to have sth on, to be wearing sth

- miał (na sobie) granatowy garnitur he had a blue suit on, he was wearing a blue suit

- na głowie miała kapelusz, na szyi biały szalik she had a hat on her head and a white scarf round her neck

- nie mieć nic na sobie (być gołym) to have nothing on

- mieć kogoś u siebie (gościć) to have sb staying with one

- od tygodnia mamy u siebie teściów we’ve had my in-laws (staying) with us for the past week

- jeśli Legia wygra, mam u ciebie piwo! you owe me a beer if Legia win(s)

- masz!/macie! (weź/weźcie) here!

- macie kanapki, jedzcie! here’s the sandwiches, eat up! pot.

- masz, włóż to na siebie! here, put this on!

- (a) masz! (zadając razy) take that!

- (a) masz za to, że kłamiesz, a masz, a masz! (and) take that for lying! and that! and that! pot.

- masz za swoje! (dobrze ci tak) serves you right!

- ma za swoje, że jest taki naiwny it serves him right for being so naive

- mamy teraz za swoje dobre serce! that’s the thanks we get for being nice a. for all our kindness!

- masz ci (los) a. masz tobie! blast (it)! pot., damn (it)! pot.

- masz ci los, zapomniałam parasola! blast, I’ve forgotten my umbrella!

- masz go/ją/ich! (wyrażające zaskoczenie) just look at him/her/them!

- masz go, jaki mądrala! look at him, Mr Clever Dick! GB pot.

- mieć dwadzieścia lat to be twenty (years old)

- ile ona ma lat? how old is she?

- mieć dwa metry wzrostu/wysokości to be two metres tall/high

- mieć sześć metrów głębokości/szerokości/długości to be six metres deep/wide/long

- pokój ma sześć metrów na pięć the room is six by five metres

- dom będzie miał siedem pięter the house will be seven storeys high a. will have seven storeys

- kilometr ma tysiąc metrów one kilometre is a thousand metres

- pokój ma dwa okna the room has two windows

- miał niebieskie oczy/siwe włosy he had blue eyes/grey hair

- miała dziurawe buty she had holes in her shoes

- kubek ma wyszczerbiony brzeg the mug’s rim is chipped

- miała męża Włocha/inżyniera her husband was Italian/an engineer

- mieć talent/cierpliwość/odwagę to have talent/patience/courage

- nie mieć talentu/cierpliwości/odwagi to lack talent/patience/courage

- mieć takt/rozsądek to be tactful/sensible

- mieć (swoje) wady i zalety to have one’s good and bad points

- zasłony mają kolor wiśni the curtains are cherry red in colour

- działka ma kształt prostokąta a. prostokątny the allotment is rectangular (in shape)

- jej perfumy miały słodkawy zapach/zapach konwalii her scent was sweet smelling/smelled of lily of the valley

- urodę miała po matce, a talent po ojcu her looks came from her mother and her talent from her father

- za całe umeblowanie pokój miał zdezelowany stół the only piece of furniture in the room was a rickety table

- mieć w sobie coś (być interesującym) to have a certain something

- on ma w sobie coś z dziecka/roztargnionego profesora there is something of the child/the absent-minded professor in a. about him

- nie mieć nic do czegoś to have nothing to do with sth

- jej wyjazd nie ma nic do naszych planów her going away has nothing to do with our plans

- marzenia mają to do siebie, że rzadko się spełniają the thing about dreams is that they rarely come true

- miała to do siebie, że zawsze się spóźniała the thing about her was that she was always late

- mieć gorączkę a. temperaturę to have a. be running a temperature

- mieć 39° gorączki to have a temperature of 39 degrees

- mieć złamaną nogę to have a broken leg

- mieć częste bóle głowy to have frequent headaches

- mieć pragnienie to be thirsty

- mieć dobry apetyt to have a good a. hearty appetite

- mieć wadę a. defekt to have a defect

- mieć gumę pot. (w samochodzie) to have a flat pot.

- mam nadzieję, że… I hope that…

- mieć ochotę coś zrobić to feel like doing sth

- miała ochotę płakać she felt like crying

- mieć przekonanie/pewność, że… to be convinced/sure a. certain that…

- mieć kogoś/czegoś dość a. dosyć to have had enough of sb/sth, to be fed up with sb/sth

- mam tego powyżej uszu a. po dziurki w nosie! pot. I’ve had it up to here! pot.

- mieć coś wypisane w oczach a. na czole a. na twarzy to have sth written all over one’s face

- miała winę wypisaną na twarzy she had guilt written all over her face

- to dziecko nie ma matki/ojca this boy/girl has no mother/father

- ona nie ma rodzeństwa she has no brothers or sisters

- ona będzie miała dziecko she’s going to have a. she’s expecting a baby

- miała z nim dwóch synów she had two sons by him

- miał za żonę piekielnicę his wife was a real she-devil a. spitfire

- nie miał do kogo zwrócić się o pomoc he had no-one to turn to for help

- mieć kogoś przy sobie a. obok siebie a. przy boku to have sb at one’s side

- mieć kogoś/coś na uwadze a. na względzie to have sb/sth in mind, to take sb/sth into consideration

- mieć z kimś porachunki to have a bone to pick with sb

- mieć kogoś/coś przeciwko sobie to have sb/sth against one

- miał przeciwko sobie opinię publiczną public opinion was against him

- mieć przyjemność/zaszczyt coś zrobić książk. to have the pleasure/honour to do a. of doing sth

- miałem zaszczyt poznać pańskich rodziców I had the honour of meeting your parents

- mam przyjemność przedstawić państwu naszego gościa I have the pleasure of introducing our guest

- z kim mam przyjemność? książk. to whom do I have the honour of speaking? książk., także iron.

- mieć coś/nie mieć nic przeciwko komuś/czemuś to have something/nothing against sb/sth

- mieć coś do kogoś pot. to have something against sb

- do ciebie nic nie mam I’ve got nothing against you

- mieć coś na kogoś to have the goods a. the dope on sb pot.

- niczego na mnie nie mają they’ve got nothing on me pot.

- mam z nią do pomówienia a. pogadania I need to have a (serious) talk with her

- mieć kogoś nad sobą to have sb above one

- kierownik ma nad sobą dyrektora, a dyrektor – zarząd the manager answers to the director and the director answers to the board

- mieć kogoś pod sobą to be in charge of sb

- (ona) ma pod sobą dwudziestu pracowników she’s in charge of a staff of twenty

- kapral miał pod sobą dziesięciu żołnierzy the corporal had ten men under his command a. under him

- mieć kogoś za sobą (być popieranym) to have sb behind one, to have sb’s backing

- mieli za sobą większość the majority was a. were behind them, they had the majority behind them

- mieć kogoś za głupca to take sb for a fool

- ich zachowanie mam za nieco naiwne I consider their behaviour rather naive

- za kogo pan mnie ma! who do you take me for!, who do you think I am!

- mieć w kimś rywala/sojusznika to have a rival/an ally in sb

- mieć kogoś pot. (być związanym z kimś) to have somebody, to be involved with somebody

- chwalił się, że miał je wszystkie pot. (odbył stosunek) he boasted of having had them all pot.

- płacą tak dużo, że mogą mieć każdego they pay so much they can take on a. hire anyone they like

- mam dobrą komunikację do pracy I’ve got good connections to work

- centrum miasta ma dobrą komunikację z przedmieściami there are good connections from the city centre to the suburbs

- mieć słuszność a. rację to be right

- mieć ciepło/przytulnie to be warm/cosy

- owinęła dziecko szalem, żeby miało ciepło she put a scarf round the baby to keep him/her warm

- mam daleko/blisko do szkoły I have a long way/I don’t have far to go to school

- ty to masz dobrze, nie musisz wstawać o siódmej it’s alright for you, you don’t have to get up at seven (a.m.)

- mieliśmy tu wczoraj burzę/śnieżycę we had a storm/snowstorm here yesterday

- mamy dziś słoneczną pogodę it’s sunny today

- mam dziś kiepski dzień I’m having one of those days (today)

- kłopotów z nim miałam co niemiara I’ve had no end of trouble with him

- co ja z tobą mam? what am I to do with you?

- jest całkiem młoda, chciałaby jeszcze mieć coś z życia she’s still very young, she’d like to get something out of life pot.

- (on) haruje od świtu do nocy i co z tego ma? he slaves away from morning to night, and what does he have to show for it?

- miał przed sobą kilka godzin marszu he had several hours of walking ahead of a. in front of him

- miała przed sobą trudną rozmowę z szefem she had a difficult conversation with the boss ahead of her

- mieć przed sobą przyszłość to have a (bright) future ahead of a. before one

- miał przed sobą karierę he had a brilliant career ahead of a. in front of him

- mieć coś za a. poza sobą to have sth behind one

- ma za sobą trzyletnie doświadczenie he has three years’ experience behind him

- mam już to wszystko za sobą all that is behind me now

- mam co robić, nie nudzę się I’ve got things to do, I don’t sit around

- nie mieć gdzie mieszkać/spać to have nowhere to live/sleep

- nie mam gdzie przenocować I have nowhere to spend the night

- nie mieć kiedy spać/jeść/odpocząć to not have time to sleep/eat/relax

- nie mają kiedy w ścianach wiercić, tylko w niedzielę! of course, they have to drill holes in the wall on a Sunday!

- mieć czas to have time (coś zrobić to do sth)

- nie miałem czasu zająć się twoją sprawą I didn’t have time to deal with your problem

- na napisanie wypracowania macie godzinę you have an hour to write the essay

- nie miałeś mi tu kogo przyprowadzić!? why did you have to bring him/her/them here (of all people)?!

- mieć coś/nie mieć nic do powiedzenia (dużo/mało wiedzieć) to have something/nothing to say (na temat kogoś/czegoś about sb/sth)

- mieć coś/nie mieć nic do powiedzenia a. gadania pot. (o decydującym głosie) to have a say/no say

- ona nie ma w tej sprawie nic do powiedzenia a. gadania she has no say in the matter

- nie mamy już sobie nic więcej do powiedzenia we’ve got nothing more to say to each other

- mieć zły/dobry czas Sport to have a poor/good a. fast time

- mieć pierwsze/dziesiąte miejsce Sport to come first/tenth, to be in first/tenth place

- mam z nią wielką wygodę, sprząta, robi mi zakupy she’s a great help to me: she cleans and does my shopping

- nie masz co narzekać you’ve got nothing to complain about

- nie masz co się denerwować there’s no reason (for you) to get upset

- nie masz czego a. co żałować, film był kiepski you didn’t miss much: the film was hopeless

- w domu nie masz co się pokazywać you’d better not show your face at home pot.

- (on) ma teraz naradę ze swym zastępcą he’s in conference at the moment with his deputy

- mieć sprawę a. proces to be on trial (o coś/o zrobienie czegoś for sth/for doing sth)

- ma sprawę a. proces o zabójstwo/spowodowanie wypadku samochodowego he’s on trial for murder/causing a car accident

- mieć studia a. wyższe wykształcenie to have completed higher education

- mój ojciec miał tylko cztery klasy my father only did four years at school

- miał już zawód i mógł rozpocząć samodzielne życie he’d completed his training and could now start his own life

- miał dwa fakultety he had graduated in two subjects

- mamy drugi tydzień zimy it’s the second week of winter

- którego dziś mamy? what’s the date today?

- mamy dziś pierwszy stycznia/poniedziałek it’s January the 1st/Monday today

- którą masz godzinę? what time do you make it? pot.; what’s the time by your watch?

- mieć kogoś/coś po prawej/lewej stronie to have sb/sth on one’s right/left

- miał przed/za sobą dwóch strażników he had a. there were two guards in front of him/behind him

- masz to zrobić natychmiast! you’re to do it right now!

- co mam zrobić/jej powiedzieć? what am I (supposed) to do/tell her?

- po co się mam wysilać? why should I bother?, why should I make the effort?

- masz tego nikomu nie powtarzać! (and) don’t go repeating a. telling it to anyone!

- i ja mam w to uwierzyć? and you/they want me to a. I’m supposed to believe that?

- mieć coś do zrobienia to have sth to do

- ma obowiązek do spełnienia s/he has a duty to perform

- mam sprawę do załatwienia I’ve got something to sort out

- mamy zaległości do odrobienia we’ve got a backlog of work to catch up on

- miano zburzyć ich dom their house was to be demolished

- samolot miał wylądować w Warszawie, ale… the plane was supposed to land a. have landed in Warsaw, but…

- podobno jutro ma być ładna pogoda it’s supposed to be good a. nice weather tomorrow

- w pozostałej części kraju ma nadal padać in the rest of the country continuing rain is expected

- miała umrzeć w nędzy w wieku czterdziestu lat she was to die in poverty at the age of forty

- przyszłość miała pokazać, że się myli subsequent events were to prove him/her wrong

- jak się miało okazać as things a. it turned out; as it transpired książk.

- i co ja mam z tobą zrobić? what am I (supposed) to do with you?

- jeśli mielibyśmy się nie zobaczyć przed twoim wyjazdem, baw się dobrze in case we don’t see each other before you leave, have a good time

- niech się stanie, co się ma stać let things happen as they will

- właśnie miałem wyjść, kiedy zadzwonił telefon I was just about to leave a. just on the point of leaving when the phone rang

- właśnie miałam powiedzieć to samo I was just about to a. just going to say the same thing

- czy mam przez to rozumieć, że… am I to understand (by that) that…

- mieć coś do sprzedania/zaproponowania to have sth to sell/propose

- choćby a. żeby nie wiem co się miało stać, (to)… no matter what happens a. might happen…

- choćbym a. żebym miał pęknąć a. trupem paść pot. even if it kills me pot.

- mam już napisaną pracę I’ve already written the essay

- miał ukończone wyższe studia he had been to university/college

- czy macie załatwione bilety? have you booked/got the tickets?

- pieniądze mam dobrze schowane I’ve put the money in a safe place

- mam obiecaną podwyżkę I’ve been promised a rise

- miał przykazane trzymać język za zębami he was a. he’d been told to keep his mouth shut pot.

- ona miałaby mi się podobać? you think I find her attractive?

- miałbyś sumienie to zrobić? could you do (something like) that (with a clear conscience)?

- to ma być hotel czterogwiazdkowy? (z dezaprobatą) and you/they call this a. this is supposed to be a four-star hotel?!

- ten grubas to miałbym być ja!? (z niedowierzaniem) is this/that fatso really me? pot.

- pokazał nam skórę tygrysa, którego miał upolować w Afryce (z powątpiewaniem) he showed us the skin of a tiger, which he is supposed to have killed in Africa

- ciotka wyzdrowiała i ma się dobrze auntie has recovered and is doing well

- jak się mają twoi rodzice? how are your parents?

- jak się masz! (powitanie) how are you?; how’s it going? pot.

- mam się dzisiaj lepiej I feel better today

- sprawy mają się nieźle things are working out (quite) well

- jak się rzeczy mają? how do things stand?

- rzecz ma się tak, że… the thing is that…

- jak te dwie wersje mają się do siebie? how do the two versions compare?

- jak to się ma jedno do drugiego? how do the two compare?

- teoria nijak się miała do praktyki the theory was (completely) divorced from practice

- A tak się ma do B, jak C do D a. A i B tak się mają do siebie, jak C i D A is to B like C is to D

- mieli się do siebie jak dzień do nocy they were like chalk and cheese

- mieć się za artystę/człowieka honoru to consider oneself (to be) an artist/a man of honour

- (on) ma się za Bóg wie co pot. he thinks he’s God (almighty) pot.

- miała się za bliską śmierci she thought she was about to a. going to die

- miało się a. dzień miał się ku zachodowi it was getting towards sunset

- sytuacja ma się ku lepszemu the situation is looking better

- ma się na deszcz it looks like rain

- miało się na burzę a storm was brewing, there was thunder in the air

- wiedzieć, jak się rzeczy mają to know how things stand a. are

- winien i ma debit and credit

- zapisać coś po stronie „ma” to enter sth on the credit side

- (już) mam! mieszkaliśmy na tej samej ulicy! I’ve got it! we used to live in the same street!

- mam cię! a. tu cię mam! (złapałem cię, przyłapałem cię) I’ve got you!; got you! pot.

- mam cię, już mi nie uciekniesz! got you, you won’t get away now!

■ ma się rozumieć a. wiedzieć! it a. that goes without saying!

- ma się rozumieć, że przyjdę of course I’ll come

- mieć głowę a. łebpot. (na karku a. nie od parady) to have a good head on one’s shoulders

- on to ma łeb! he’s no fool!

- mieć głowę do interesów to have a good head for business

- nie mam teraz do tego głowy I don’t want to think about it/that now

- mieć kogoś/coś w nosiepot. a. gdzieśeuf. a. w głębokim poważaniueuf. to not care a damn about sb/sth pot.; to not give a monkey’s about sb/sth pot., euf.

- mam to wszystko gdzieś! pot. to hell with it all! pot.

- mieć kogoś/coś w dupie wulg. to not give a shit a. toss GB about sb/sth wulg.

- sie masz! pot. (powitanie) hi! pot.

- atak chuliganów/wilków an attack by hooligans/wolves

- atak bombowy/rakietowy/atomowy a bomb/missile/nuclear attack

- atak lotniczy an air strike

- atak czołgów/samolotów a tank/plane attack

- atak na wroga an attack on the enemy

- atak na bagnety a bayonet attack

- frontalny atak a frontal attack

- iść do ataku to go into attack

- przypuścić atak na coś to launch an attack a. make an assault on sth

- atak na pisarza an attack on a writer

- atak propagandowy a propaganda attack

- ataki polityczne political attacks

- frontalny atak a full-scale a. an all-out attack (na coś on sth)

- ostre/werbalne ataki przeciwko komuś sharp/verbal attacks on sb

- przypuścić atak do rodziców o pozwolenie na coś to wage a campaign against one’s parents for permission to do sth

- atak nerwowy an attack of nerves

- atak serca a heart attack

- atak śmiechu a fit of laughter

- mieć atak duszności to be unable to breathe

- mieć ataki kaszlu to have coughing fits

- dostać ataku szału to get in a rage

- rzucić się na kogoś w ataku furii to go for sb in a fit of rage

- atak mrozu/upałów a sudden spell of cold weather/hot weather

- atak na bramkę przeciwnika an attack on the opponents’ goal

- atak skrzydłami an attack down the wings a. sides

- atak wieżą/królem an attack with a. by the rook/king

- atak na szczyt nie powiódł się the assault on the peak failed

- grać w ataku to play in attack

* * *

* * *

1. wojsk. (= natarcie) attack, raid, assault; atak bombowy bomb raid, blitz; atak lotniczy air raid; ruszyć do ataku launch an attack; odeprzeć atak fend off an attack, ward off an attack, repel an attack, repulse an attack; do ataku! attack!; przypuścić atak make an attack; być celem głównego ataku come under a major attack, be subjected to a direct l. major attack, stand in the breach; najskuteczniejszą obroną jest atak attack is the best form of defense.

2. przen. (= napaść, nagonka, krytyka) attack ( na kogoś against l. on sb); wystąpić z gwałtownym atakiem przeciw komuś attack sb violently, launch a violent attack against sb, make a blistering attack on sb; ataki prasy/mediów press/media attacks; być przedmiotem ataków z czyjejś strony be subjected to attacks from sb, come under attack from sb.

3. ( mocne niszczące uderzenie) onslaught; atak wichury onslaught of a gale.

4. med. ( nagłe wystąpienie objawów choroby lub przejaw stanu psychicznego) attack, fit, bout; atak gorączki fit of fever; atak malarii attack of malaria; atak złości/melancholii/wściekłości fit of anger/melancholy/fury; atak nerwowy nervous fit, attack of nerves; dostać ataku nerwowego throw a fit; dostać ataku szału go berserk, be seized with a fit of rage; atak serca heart attack.

5. sport ( akcja wobec przeciwnika) attack; atak bez piłki off the ball (play l. attack); atak ciałem hokej bodycheck; atak na bramkę l. na kosz drive (and shot); atak przy siatce slam.

6. sport ( zawodnicy grający w ofensywie) forwards; być l. grać w ataku be a forward.

* * *

* * *

uniemożliwić pf. make ( sth) impossible, prevent, prohibit, hinder, thwart; uniemożliwiać komuś zrobienie czegoś bar l. keep l. prevent sb from doing sth; make it impossible for sb to do sth; hałas na zewnątrz uniemożliwił zaśnięcie the noise outside made falling asleep impossible; uniemożliwić ucieczkę prevent escaping, prevent an escape; uniemożliwić kontynuację czegoś pull the plug on sth.